http://jcp.khu.ac.ir فصلنامه روانشناسی شناختی - مقالات نشریه - سال 1404 جلد13 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1404/12/10 http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3909&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان فراتشخیصی بر تنظیم شناختی هیجان پسران نوجوان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی اجرا شد. روش این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود که در آن </span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">جامعه ی آماری این پژوهش را نوجوانان پسر 14 تا 16 ساله مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی مراجعه کننده به مراکز و کلینیک های روانشناسی شهر ساری(رستا، باور) در بازه زمانی 04-1403 تشکیل می دهند.</span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif"> از میان این جامعه، </span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۴۵</span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif"> پسر نوجوان به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی ساده در سه گروه </span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۱۵</span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif"> نفره جای گماری شدند و داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران (</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۲۰۰۶) </span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">و پرسشنامه وسواس فکری-عملی ییل-براون (</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۱۹۸۹) </span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">گردآوری شد؛ همچنین برای گروه آزمایش اول پروتکل طرحواره درمانی یانگ (</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۲۰۰۶) </span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">و برای گروه آزمایش دوم پروتکل درمان فراتشخیصی بارلو و همکاران (</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۲۰۱۱) </span><span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">اجرا گردید. نتایج حاصل از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که بین نمرات تنظیم شناختی هیجان در گروه طرحواره درمانی و گروه درمان فراتشخیصی تفاوت معنی داری وجود دارد</span> (P < <span lang="FA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">۰,۰۵</span>) <span lang="AR-SA" style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">و طرحواره درمانی سبب ایجاد تغییرات و بهبود بیشتری در تنظیم شناختی هیجان شده است، ضمن اینکه عدم تفاوت معنی دار میان مرحله پس آزمون و پیگیری از پایداری و ثبات این دستاوردهای درمانی حکایت داشت. در مجموع، یافته های این مطالعه نشان می دهد که اگرچه می توان از هر دو رویکرد درمانی مورد قیاس برای بهبود سلامت روان پسران نوجوان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی بهره برد، اما طرحواره درمانی در مقایسه با درمان فراتشخیصی، تأثیرات به مراتب عمیق تر و چشمگیرتری بر ارتقای تنظیم شناختی هیجان آن ها دارد.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"></div> افسانه خواجوند خوشلی http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=4065&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;">هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان های ذهنی سازی، مثبت نگر و حل مسئله بین فردی بر حل مسئله اجتماعی در نوجوانان در معرض خطر اضطراب بود. این پژوهش با روش نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دوماهه با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی نوجوانان در معرض خطر اضطراب مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان درمانی شهر کرمانشاه در سال 1403 بود. نمونه پژوهش شامل 80 نفر از داوطلبان واجد شرایط (بر اساس ملاک های ورود و خروج) بود که به شیوه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در چهار گروه درمان ذهنی سازی (20 نفر)، درمان مثبت نگر (20 نفر)، درمان حل مسئله بین فردی (20 نفر) و گروه گواه (20 نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب بک (1988) و پرسشنامه حل مسئله اجتماعی دزوریلا و همکاران (2002) بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بین سه مداخله درمانی از نظر تأثیر بر حل مسئله اجتماعی نوجوانان در معرض خطر اضطراب تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین، درمان حل مسئله بین فردی در مقایسه با درمان های ذهنی سازی و مثبت نگر اثربخشی بیشتری در بهبود حل مسئله اجتماعی نشان داد. بر اساس نتایج، درمان حل مسئله بین فردی می تواند به عنوان مداخله ای مؤثر در ارتقای توانایی حل مسئله اجتماعی نوجوانان در معرض خطر اضطراب مورد استفاده قرار گیرد و از طریق افزایش سازگاری روان شناختی و بهبود شیوه مواجهه با چالش های زندگی، به ارتقای سلامت روان این گروه کمک کند. ازاین رو، توجه به به کارگیری این رویکرد درمانی در برنامه های پیشگیرانه و مداخلات سلامت روان نوجوانان توصیه می شود.</p> &nbsp; کیوان کاکابرایی http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=4032&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش اختصاصی سازی رویداد آینده نگر در کاهش ناامیدی و افکار خودکشی در نوجوانان مبتلا به اختلال افسردگی انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون</span><span arial="" lang="AR-SA" style="font-family:">&ndash;</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">پس آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره اول و دوم متوسطه شهر کرمانشاه در سال تحصیلی </span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۱۴۰۳</span><span arial="" lang="FA" style="font-family:">&ndash;</span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۱۴۰۲</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> بود که علائم افسردگی و افکار خودکشی داشتند. پس از انجام فرایند غربالگری و مصاحبه های بالینی، </span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۴۰</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> شرکت کننده واجد شرایط انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (</span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۲۰</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> نفر) و کنترل (</span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۲۰</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در شش جلسه </span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">۹۰</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:"> دقیقه ای آموزش اختصاصی سازی رویداد آینده نگر شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس ناامیدی کودکان (</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">HSC</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">) و مقیاس افکار خودکشی بک (</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">BSSI</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">) بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مختلط (</span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">ANOVA</span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">) تحلیل شدند. نتایج نشان داد آموزش اختصاصی سازی رویداد آینده نگر به طور معناداری ناامیدی و افکار خودکشی را در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل کاهش داد و این اثرات در پیگیری دوماهه نیز پایدار باقی ماند. یافته ها نشان می دهد این مداخله شناختی کوتاه مدت می تواند در برنامه های درمانی و پیشگیرانه در مراکز روان شناختی و آموزشی کاربرد مؤثری داشته باشد.</span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> &nbsp; نیلوفر میکائیلی http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3967&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">هدف پژوهش تدوین مدل رابطه بهباشی، همجوشی شناختی، انعطاف پذیری شناختی با میانجی گری خودکنترلی در نوجوانان بود.</span></span> <span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">پژوهش از &nbsp;نوع مطالعات همبستگی و جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر دوره متوسطه اول در سال تحصیلی 1402-1403 شهر اصفهان بود که تعداد 383 دانش آموز&nbsp; به روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده ها، پرسشنامه های بهباشی ذهنی کی یز و ماگیارمو، همجوشی شناختی گیلاندرز، انعطاف پذیری روانشناختی بوند، خود کنترلی تانجی استفاده شد. داده ها با روش همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شد.</span></span> <span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">یافته ها نشان داد که بین بهباشی ذهنی&nbsp;</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">و ابعاد بهباشی هیجانی، بهباشی روانشناختی، بهباشی اجتماعی با انعطاف پذیری شناختی از طریق خودکنترلی&nbsp;</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">رابطه معنادار</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">&nbsp;وجود دارد.&nbsp; بهباشی ذهنی&nbsp;</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">از طریق خودکنترلی</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">&nbsp;با همجوشی شناختی رابطه دارد و خودکنترلی یک متغیر میانجی کامل است. بهباشی هیجانی</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">&nbsp;با همجوشی شناختی ارتباط مستقیم معنادار&nbsp;</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">دارد،&nbsp;</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">بین متغیر های بهباشی اجتماعی، بهباشی روانشناختی و همجوشی شناختی، خودکنترلی نقش میانجی کامل دارد.</span></span> <span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="text-transform:uppercase">درنتیجه می توان گفت که خودکنترلی نقش بسیار مهم در بهباشی ذهنی، همجوشی شناختی و انعطاف پذیری شناختی نوجوانان دارد. بنابراین می توان در نوجوانان به بهباشی، همجوشی و انعطاف پذیری شناختی از طریق خودکنترلی آنها کمک کرد.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مریم موگویی http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3891&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">اضطراب اجتماعی یکی از شایع ترین مشکلات روان شناختی در دوره جوانی، به ویژه در میان دانشجویان، است که می تواند پیامدهای نامطلوبی بر عملکرد تحصیلی، روابط بین فردی و سلامت روان داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی ناگویی هیجانی در رابطه بین باورهای فراشناختی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان زن انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی ـ همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان زن دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب در بهار ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۳۸۴ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از فرم کوتاه پرسشنامه باورهای فراشناختی، مقیاس ناگویی هیجانی تورنتو و پرسشنامه اضطراب اجتماعی گردآوری و با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد باورهای فراشناختی با ناگویی هیجانی و اضطراب اجتماعی رابطه مثبت و معناداری دارند و ناگویی هیجانی نیز به طور معناداری اضطراب اجتماعی را پیش بینی می کند. همچنین، اثر غیرمستقیم باورهای فراشناختی بر اضطراب اجتماعی از طریق ناگویی هیجانی معنادار بود که بیانگر نقش میانجی جزئی ناگویی هیجانی در این رابطه است. به طور کلی، نتایج نشان می دهد باورهای فراشناختی علاوه بر اثر مستقیم، از طریق افزایش دشواری در شناسایی و توصیف هیجان ها نیز به تشدید اضطراب اجتماعی منجر می شوند. این یافته ها بر اهمیت توجه هم زمان به اصلاح باورهای فراشناختی و ارتقای مهارت های پردازش هیجانی در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی برای کاهش اضطراب اجتماعی در دانشجویان تأکید دارد.</div> روح الله حدادی http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3875&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;">پژوهش حاضر با هدف پیش بینی نشخوار فکری بر اساس فرایندهای شناختی و شناختی-هیجانی، با تأکید بر نقش انعطاف پذیری شناختی، طرحواره های هیجانی و خودکارآمدی تنظیم هیجانی در دانشجویان دختر انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با طرح پیش بین بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۳&ndash;۱۴۰۴ بود که از میان آنان، ۴۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مقیاس طرحواره های هیجانی لیهی، پرسشنامه انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندر وال، مقیاس خودکارآمدی تنظیم هیجانی حسین چاری و همکاران و پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه گام به گام انجام گرفت. یافته ها نشان داد بین طرحواره های هیجانی و نشخوار فکری رابطه مثبت و معنادار و بین انعطاف پذیری شناختی و خودکارآمدی تنظیم هیجانی با نشخوار فکری رابطه منفی و معنادار وجود دارد . همچنین، نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد مؤلفه های کنترل، احساس گناه، ادراک گزینه های جایگزین، ساده انگاری هیجان ها، سرزنش دیگران و فقدان کنترل، در مجموع ۶۱ درصد از واریانس نشخوار فکری را تبیین می کنند و مؤلفه کنترل، به عنوان یکی از ابعاد انعطاف پذیری شناختی، قوی ترین پیش بین نشخوار فکری بود. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که فرایندهای شناختی و شناختی-هیجانی در تبیین نشخوار فکری نقش اساسی دارند و متغیرهای مرتبط با کنترل شناختی، پردازش هیجان و خودکارآمدی تنظیم هیجانی از مهم ترین پیش بین های این فرایند محسوب می شوند. بر این اساس، تقویت انعطاف پذیری شناختی، اصلاح طرحواره های هیجانی ناکارآمد و ارتقای خودکارآمدی تنظیم هیجانی می تواند به عنوان محور مداخلات شناختی و شناختی-رفتاری در کاهش نشخوار فکری و ارتقای سلامت روان دانشجویان مورد توجه قرار گیرد.</p> سامره اسدی مجره http://icab.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=4036&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;">هدف این پژوهش بررسی اثربخشی آموزش ذهن اگاهی بر چشم انداز زمان و ادراک استعاری زمان و اعتیاد به اینترنت بود. روش مطالعه، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه پیام نور- استان البرز در سال 1404 بود. در این مطالعه، 50 دانشجو به صورت داوطلبانه انتخاب و در دو گروه آزمایشی (25 نفر) و کنترل (25 نفر) واگذاری تصادفی شدند. ابزارهای پژوهش شامل؛ سیاهه چشم انداز زمان زیمباردو و بوید، پرسشنامه های ادراک استعاری زمان رئیسی و مقدسین، و اعتیاد به اینترنت یانگ بود. پروتکل آموزش ذهن آگاهی بر روی گروه آزمایش در هشت جلسه 90 دقیقه ای اجرا شد و گروه کنترل هیچ نوع مداخله ای دریافت نکرد. نتایج تحلیل کوواریانس مکرر نشان داد؛ آموزش ذهن آگاهی بر میانگین های چشم انداز زمان و ادراک استعاری زمان و اعتیاد به اینترنت در گروه آزمایشی دارای اثر ماندگار است. به نظر می رسد که استفاده از مداخلات آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی می توانند به عنوان راه حلی مؤثر برای مدیریت و دیدگاه نسبت به زمان و حل مشکلات اعتیاد به اینترنت در دانشجویان باشد.</div> فاطمه رئیسی